FAQ

Van veel (psychiatrische) medicijnen kan je een droge mond krijgen. Dat is niet goed voor het gebit. Speeksel is nodig om tandbederf te voorkomen. Ook lithium kan de speekselaanmaak verminderen.

Een andere mogelijke oorzaak van gebitsproblemen bij lithium is dorst. Van lithium kan je meer dorst krijgen. Als je telkens de dorst lest door zure of suikerhoudende dranken te drinken, kan dat sneller tot tandbederf leiden.

Van een lithiumgebruiker hoorde ik de tip om tegen de droge mond suikervrije kauwgom met xcilitol te gebruiken.
Bij dorst zou ik zo veel mogelijk suikerhoudende dranken vermijden. Het is tenslotte ook niet goed voor het gewicht. Als je toch zo iets drinkt, probeer dan telkens erna de mond spoelen met water.

Daar merk je heel lang niks van. Dat is juist zo verraderlijk. Pas als de nieren heel slecht functioneren, kan je daar klachten van ervaren.

Juist omdat je er zelf niet veel merkt, is het belangrijk de nierfunctie regelmatig te controleren als je lithium gebruikt. Eigenlijk is het zaak altijd tegelijk met lithium, ook de nierfunctie (kreatinine en klaring) te laten bepalen.

De dosis van lithium is niet zo belangrijk. Bij het instellen op lithium letten we alleen op de bloedspiegel, de concentratie in het bloed. De ene persoon heeft 3 tabletten nodig om een goede bloedspiegel te bereiken, de ander maar een halve tablet. Hoe sneller de nieren lithium verwerken, des te meer tabletten heb je nodig.

Dus ook als je maar heel weinig lithium gebruikt – bijvoorbeeld als je al wat ouder bent – kan lithium veel nut hebben en uitstekend zijn werk doen, zolang je maar een goede bloedspiegel hebt. Deze is doorgaans tussen 0,6 en 0,8 mmol/L.
Aan de andere kant: ook als je veel tabletten lithium nodig hebt, hoeft dat niet gevaarlijk te zijn. Als je er maar een goede bloedspiegel mee bereikt.

Bij koorts, overmatig transpireren, braken, diarree kan de lithiumspiegel te hoog worden. Wij raden in dat geval aan extra vocht en wat zout in te nemen, bijv door wat bouillon te drinken.
Waarom is dat nu? Lithium is toch een zout? Door extra zout te nemen, wordt de lithiumspiegel toch nog hoger? Dit is een vraag die veel gesteld wordt.

Door zweten, braken, diarree kan je erg veel vocht verliezen. Maar je verliest er ook zout mee. Je zweet proeft ook altijd een beetje zout. Om dat zoutverlies goed te maken, proberen de nieren al het zout dat nog in het lichaam zit, vast te houden. Lithium is ook een zout en wordt dus ook vastgehouden. Daardoor gaat de lithiumspiegel omhoog.

Door nu wat bouillon te drinken of wat zoute drop te nemen, vang je het zoutverlies op. Zo hoeven de nieren het lithium niet meer vast te houden en kan het weer worden uitgeplast. Daardoor zakt de lithiumspiegel weer.

bouillon

Bij een kinderwens doen zich niet alleen vragen voor over onder andere de erfelijkheid van de manisch-depressieve stoornis, maar ook over het gebruik van lithium. Tijdens de eerste drie maanden van de zwangerschap kan het gebruik van lithium leiden tot aangeboren (hart-)afwijkingen bij het kind. Overigens blijkt uit recenter onderzoek dat de kans op schade aan de vrucht door lithiumgebruik waarschijnlijk veel minder groot is dan voorheen werd aangenomen. Voorzichtigheid en terughoudendheid blijven echter geboden.

Aangezien het vaak even duurt voordat je zwanger wordt als je stopt met het gebruik van voorbehoedmiddelen, is die periode er een met verhoogd risico als je ook stopt met de lithium. Geen lithium betekent immers een grotere kans op een nieuwe manische of depressieve episode. Het al of niet stoppen met lithium gedurende de zwangerschap is een belangrijke beslissing die thuishoort bij psychiaters die gespecialiseerd zijn in zwangerschap bij een manisch-depressieve stoornis.

Meestal zullen zij een advies formuleren over alle gebruikte medicatie. Gebruikelijk is dat ook foliumzuur wordt aangeraden, al voor de bevruchting gestart. Ook als het gaat om de noodzakelijke extra controles, het beleid rond de zwangerschap en borstvoeding (die overigens in het algemeen wordt ontraden) worden goede afspraken gemaakt. Omtrent deze speciale materie bestaat specifiek voorlichtingsmateriaal (www.vmdb.nl). [link aanbrengen]

Ook in de periode na de bevalling is er speciaal beleid nodig. Bovendien is deze periode berucht om de vergrote kans op stemmingsontregeling.

Al met al is een zwangerschap een hele onderneming, waarvoor je ruim van tevoren voorbereidingen moet treffen. Informeer je behandelaar dus tijdig over eventuele plannen en stop nooit zomaar met het gebruik van anticonceptiemiddelen.

De begeleiding van een zwangerschap bij mds vereist bijzondere deskundigheid. Om die reden bestaat de neiging die ervaring te bundelen in de wat grotere centra, waar een psychiatrische afdeling naast een gynaecologische met geavanceerde onderzoeksmogelijkheden bestaat.

Meer info: kinderwensfolder van de VMDB.

Meld bij iedere ziekenhuisopname dat je lithium gebruikt aan je behandelend arts. Meestal zal dan direct bij de opname een lithiumspiegel worden bepaald. Meld een ziekenhuisopname ook altijd aan de arts die u de lithium voorschrijft.

Operatie

Lithium kan de werkingsduur van de spierverslappende medicijnen die bij operaties worden gebruikt, verlengen. Over het algemeen wordt geadviseerd bij kleine ingrepen de toediening van de lithiumdosis eenmaal, en bij grote ingrepen tweemaal over te slaan. Overleg een en ander altijd met de behandelende anesthesist.